Yazı Detayı
03 Aralık 2019 - Salı 23:39 Bu yazı 232 kez okundu
 
HENRY KİSSENGER’İN ‘ÇİN’ KİTABINDAN; ÇİN’DEKİ SECDE ETME, AFYON SAVAŞLARI VE ÇİN’İN JAPONYA İLE KORE İLİŞKİSİ
Ömer DUMAN
 
 

HENRY KİSSENGER’İN ‘ÇİN’ KİTABINDAN; ÇİN’DEKİ SECDE ETME, AFYON SAVAŞLARI VE ÇİN’İN JAPONYA İLE KORE İLİŞKİSİ

                                                                                                                                                 Ömer Duman

 

Çin’de İmparatora ‘Secde etme’ durumu kim imparatorun huzuruna çıkarsa alnını üç defa yere kondurması gerekirdi. Yabancı elçilerin Çin’e gelmesi son derece zor bir durum olduğunda Çin pazarına giriş ise sadece mevsimlik ticaretle sınırlıydı. Avrupalıların önem verdiği serbest ticaret, yerleşik elçiler ve eşitlik kavramları Çin’de hiç bilinmiyordu. Britanya ve Çin arasındaki sorunları çözmek adına 1793-1794 yılında Britanya Lord George Macartney’i elçilik olarak görevlendirildi. Macartney, Çin’e girişi günler sürdüğü kadar İmparator’un huzuruna çıkması da o kadar uzun olmuştu. Çinli yetkilerin Macartney’e secde etmesi gerektiğini söyleyince Macartney bunu reddetmişti. Sonradan secde değil de İngiliz adetlerine göre sadece dizlerini çökebileceği konusunda anlaşıtılar. Uzun bir süreden sonra İmparatorun karşına çıkan Macartney, diz çökmesiyle Britanya’nın imajını tüm dünyada olumsuz hale getirdi. Kimileri Macartney, İmparator’un ihtişamını görünce heyecandan secde ettiğini de dile getiriyorlardı.

Çin gelenekleri ve inançları doğrultusunda kapalı bir ekonomik sisteme sahip olduğunda ne komşuları ne de Batılı devletler Çin piyasasına giremiyorlardı. Britanya’nın her yıl Çin’den çay almak için yüklü bir para ödemekteydi. Bu masrafı aza dindirmek için Çin ile serbest ticaret yapmak istiyordu. Buna izin vermeyen Çin, İngilizlerin tehditlerine maruz kaldılar. İngilizler, kendi sömürgesi olan Hindistan’da üretilen afyonu Çin’e soktu. Çin’e fazla afyonun girmesiyle Çin’de afyon bağımlılığı ortaya çıkmasıyla Çin afyonu yasak etti. Çin’in afyonu yasak etmesi Britanya’yı aşırı derece rahatsız etti. İngiltere’nin bu önemli ticaret kapısını kapatması İngiltere ile Çin arasında savaşa neden oldu. Bu savaşa ‘Afyon Savaşı’ olarak adlandırdı. 1839-1842 yılları arasında yaşanan savaşta Çin Batıların çirkin yüzünü tanımış oldu.

İngiltere’nin Çin’e savaş açmasıyla uluslararası arena da haklı bir gerekçeler de buldu. Bu gerekçeler ise Uygarlık adına ve serbest ticaretin çiğnenmesi gerekçe olarak tüm dünyaya deklere etti. Bu üç yıllık savaşta İngiltere başarı oldu ve Nanking antlaşması imzalandı. Bu antlaşma ile Çin Hong Kong'u İngiltere'ye bırakıyor  ve Kanton, Şanghay, Foochow, Amoy ve Ningpo önemli beş limanı Avrupalı tüccarlara açmak zorunda kalıyordu.

On dokuzuncu yüzyıla gelindiğinde Çin tarihsel olaylardan kaynaklan tüm sarsıntıları yaşamış ve modern çağın gereklikleri olan diplomasi, uluslararası ticaret, sanayi alanlarında kendi eksikliğinin zararlarını yaşamıştı. Afyon savaşları ile dünyadaki imajını zedelemiş ve yayılmacı olan Rusya’nın, barbar ve sömürgeci olan Batıların ve yakın komşusu olan Japonya’nın tehditleri belirginlik kazanmıştı.

Çin, zorluklara baş etmek için teknoloji ve askeri güç yerine iki geleneksel kaynağa güvenmekteydi: Diplomatların analitik yeteneklerine ve halkının kültürüne olan inancı ile dayanma gücüne. Bu ek olarak Konfüçyüsçü, orta kademeli devlet memuru Wei Yuan’ın ‘’Barbarlara karşı barbarları kullanmak ve onların tekniklerini öğrenmek’’ planı olmuştu.

Batının saldırıları ve içerdeki iç ayaklanmalar artık Çin’in otoritesinin çökmesine giden yolda çatışmaların başlamasına neden oldu. En ciddi isyan Çin’in güneydeki Hristiyan cemaat tarafında başlatılan Taiping Ayaklaması(1850-1864) oldu. Yabancı ordular Pekin’i işgal ederek batılı anlayışı zorla kabul ettirdiler. Dört bin yıllık bir Çin artık dört tarafı düşman, barbar ve sömürgeci devletlerle kuşatılmıştı. Sıkıntılar bir süre daha devam edecekti.

Japonya’nın en önemli yöneticisi olan İmparator, Çinlilerin Göklerin Oğlu’na benzer bir kişilikti. Japonya, kendi imparatorunu Çin’in imparatorundan daha üstün görmesi ve evrensel imparatorluk iddialarına karşılık Çin’e meydan okuyordu. Çin felsefesinde insanlığın sadece bir tane imparatoru vardı ve onun tahtı da Çin’deydi. Bu karşıt iki komşu, iki devlet uzun bir zaman diliminde imparatorluk üzerinde meydan okumalara gebe olacaktı. Çin piyasasına girmek için Çin sadakat sitemini kabul etmek gerekli iken Japonya başka bir meydan okumayla Çin ile ticareti sadakat kisvesi altında sürdürmeyi kabul etmiyordu. Bu meydan okuması ise Çin ile eşit olma arzusuydu.

On dokuzuncu yüzyılda tam bağımsız olan Koreliler Çin ile iyi ilişkiler geliştirme konusunda Çin’e bağlılık gösteren bir devletti. Bu minvalde Koreli krallar düzenli bir şekilde Çin’e sadakatlerini ifade etmekten kaçınmazlardı. Japonya gibi meydan okumadan Çinliler ile iyi ilişkiler geliştiren Koreliler Çin piyasasında girmek doğrultusunda bir engel ile karşılaşmadılar.

[1] Batman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,  Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü,  Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı,  Yüksek Lisans Öğrencisi (sbui3065@gmail.com).

 

Batman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü,  Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü,  Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı,  Yüksek Lisans Öğrencisi (sbui3065@gmail.com).

 

 
Etiketler: HENRY, KİSSENGER’İN, ‘ÇİN’, KİTABINDAN;, ÇİN’DEKİ, SECDE, ETME,, AFYON, SAVAŞLARI, VE, ÇİN’İN, JAPONYA, İLE, KORE, İLİŞKİSİ,
Yorumlar
Ulusal Gazeteler
Bizim Gazete
Anketler
Yeni haber sitemizi nasıl buldunuz ?
Süper Lig
Takımlar
P
Av
M
B
G
O
1
Başakşehir FK
69
0
5
9
20
34
2
Trabzonspor
65
0
5
11
18
34
3
Beşiktaş
62
0
10
5
19
34
4
Sivasspor
60
0
8
9
17
34
5
Alanyaspor
57
0
9
9
16
34
6
Galatasaray
56
0
8
11
15
34
7
Fenerbahçe
53
0
11
8
15
34
8
Gaziantep FK
46
0
10
13
11
34
9
Antalyaspor
45
0
11
12
11
34
10
Kasımpaşa
43
0
15
7
12
34
11
Göztepe
42
0
14
9
11
34
12
Gençlerbirliği
36
0
16
9
9
34
13
Konyaspor
36
0
14
12
8
34
14
Denizlispor
35
0
17
8
9
34
15
Çaykur Rizespor
35
0
19
5
10
34
16
Yeni Malatyaspor
32
0
18
8
8
34
17
Kayserispor
32
0
18
8
8
34
18
MKE Ankaragücü
32
0
16
11
7
34
Nöbetçi Eczane


Nöbetçi eczanlerle ilgili detaylı bilgi için lütfen tıklayın.

Arşiv
Diğer Sitelerimiz